familiewapen

Het wapen van de familie Delahaye bestaat uit een schild met daarboven een sierlijk gepluimde ijzeren helm, waarboven een (rood) borstbeeld van een springend hert. Op het schild staat heraldisch rechts (voor de kijker dus links) een rood springend hert op een witte of zilveren achtergrond. Heraldisch links een drie-deling door een witte (soms ook groene of blauwe) dwarsbalk, erboven goud-zilveren lelies op een rode ondergrond en onder goud-zilveren besanten op een rode ondergrond.

Ontwerp en uitvoering van het familiewapen (rechts hiernaast) en het bijbehorende schild (hieronder links) door Paul Delahaye.

Het springend hert wijst op de jacht in het gebied van La Haye, waar die herten klaarblijkelijk over het "heggen-Landschap" sprongen en een plaag waren voor de landbouwende familie De Wichampré. Het hert staat ook voor Hubertus, behalve patroon van de jagers ook naamgever van Humblet (=Hubertus) de Wichampré en van veel latere familieleden. Huub of Hub en Hubert, Hubertina en Bertha zijn veel voorkomende voornamen in de familie Delahaye.
De (Franse) lelies wijzen op de Waalse (Frans sprekende) oorsprong van de familie. Het moest de familie een adelijk tintje bezorgen. De bresanten (brisanten) wijzen doorgaans op een krachtige ontploffing, in dit geval op de kracht van de familie om zich in alle (oorlogs-)geweld van de 16e en 17e eeuw staande te houden als dappere lieden. Vandaar ook de helm als toegevoegde versiering van de riddelijkheid van de familie. In oorlogsgeweld heeft de familie zich nooit verwikkeld, hoewel er wel een afstammingstak van geweermakers heeft bestaan.

De heraldische symboliek kan ook andere betekenissen bevatten. Het springend hert kan ook duiden op bevrijding, vrijheid. Vrijheid in lijf en leden, maar ook vrijheid is woord en meningsuiting. Uit de geschiedenis van de familie Delahaye blijkt die vrijheid van meningsuiting ofwel de overtuiging van het gelijk, een aantal keren tot zo'n verschil van mening te hebben geleid, dat de familie naar elders vertrok. De pachtersfamilie Delahaye is zo op diverse plaatsen in Zuid-Limburg gevestigd geweest. Het schild en de helm kunnen wijzen op bescherming van en veiligheid voor de familie. De brisanten kunnen (met schild en helm) wijzen op verdediging van huis en haard. Bij elkaar een standvastige familie.

De fleur de lis (ook fleur-de-lis, fleur-de-lys of Franse lelie) wordt gebruikt in de heraldiek, waar ze vooral geassocieerd wordt met Frankrijk. De naam betekent letterlijk leliebloem, hoewel het symbool in feite een gestileerde iris is, die in het Nederlands echter ook wel lis genoemd wordt. Lys of lis betekent in het Frans wel lelie. Hoewel deze verwarring plus de uiterlijke en taalkundige gelijkenissen tussen de iris en de lelie anders doen verwachten, zijn de twee bloemen niet van dezelfde plantkundige familie.
De lelie is in de leer der emblemata een symbool van de maagd Maria, van zuiverheid en maagdelijkheid. Een gouden lelie op een blauw veld wordt geassociatieerd met de Franse koningen, wat zelfs dateert vanaf de kroning van Clovis. Bij Clovis betrof het echter geen lelie, maar een gestileerde bij. Zij staan voor een nijver en samenwerkend volk. In de 13e en het begin van de 14e eeuw werd de partij van Fransgezinde of koningsgezinde patriciërs en handelaars in het graafschap Vlaanderen Leliaards genoemd.

Het familie-wapen zoals dat sinds de Middeleeuwen in de familie Delahaye gevoerd wordt.

Legpenning in 2004 gemaakt door Joost Jeuken voor de familie-vereniging De La Haye.
Joost is zelf telg uit deze grote familie.

De Lys, de Franse Lelie, neemt een prominente plaats in het familiewapen in. Er bestaat ook wijn met die naam, al is die van een ander La Haye dan het La Haye bij Julémont, het stamland van de familie Delahaye.

De oudste gezamenlijke voorvader, waarvan alle wapendragers afstammen, is Winand de La Haye (generatie III), die leefde van circa 1470 tot circa 1540. Het wapen heeft in de loop der eeuwen slechts minimale wijzigingen ondergaan.

Hieronder enkele voorbeelden van het familiewapen, zoals ze in oude archieven, op gevels of grafstenen zijn teruggevonden. Vaak niet in kleur aangezien het op oude zwart-wit afbeeldingen is teruggevonden. De gekleurde afbeelding is van Hieronymus de La Haye uit 1714.

De meest rechtse afbeelding is te vinden op het stadhuis van Visé waar Frambach De La Haye burgemeester was.

Hiernaast (links) de nagetekende afbeelding van het familiewapen van pastoor Hieronimus DeLaHaye, zoals op het plafond van de kerk in Soumagne te zien is.
De Sint-Lambertuskerk (zie afbeelding rechts) in Maaslandse renaissancestijl, dateert uit 1686, en werd na een brand in 1694 gereconstrueerd.
Het plafond van de kerk bestaat uit 217 met wapenschilden beschilderde panelen van heren, geestelijken en weldoeners van de kerk.
De schilderingen werden tussen 1700 en 1710 aangebracht.

Terug naar de index...